اينكه در زمان رسول خدا مسجد را مناره اى نبود ، در اول بلال اذان ميگفت و سپس ابن ام مكتوم هم با او اذان گفت و هر كدام پيشى مىگرفت اذان مىگفت و چون نماز بپامىشد يكى اقامه ميگفت . واقدى روايت كرده كه بلال پس از گفتن اذان بر در خانه رسول خدا مىايستاد و مىگفت : اى فرستاده خدا ، نماز . حى على الصلاة ، حى على الفلاح . آنچه از قرآن در مدينه نازل شده است [ 1 ] سى و دو سوره از قرآن در مدينه بر رسول خدا نازل شد ، نخست » ويل للمطففين « و سپس به ترتيب سوره بقره ، سوره انفال ، سوره آل عمران ، حشر ، سوره احزاب ، سوره نور ، ممتحنه ، انا فتحنا لك ، سوره نساء ، سوره حج ، سوره حديد ، سوره محمد ، هل اتى على الانسان ، سوره طلاق ، سوره لم يكن ، سوره جمعه ، تنزيل سجده ، مؤمن ، اذا جاءك المنافقون ، مجادله ، حجرات ، تحريم ، تغابن ، صف ، مائده ، براءه ، اذا جاء نصر الله و الفتح ، اذا وقعت الواقعة ، و العاديات ، معوذتين هر دو با هم . آخرين قسمتى كه از قرآن نازل شد اين دو آيه بود : * ( لقد جاءكم رسول من انفسكم عزيز عليه ما عنتم ) * ، تا آخر سوره [ 2 ] و بقولى ديگر اين آيه : * ( اليوم اكملت لكم دينكم و اتممت عليكم نعمتى و رضيت لكم الاسلام دينا ) * [ 3 ] و روايت صحيح و ثابت و روشن همين است و نزول اين آيه روز نصب امير المؤمنين على بن ابى طالب صلوات الله عليه در غدير خم بوده است . و بقولى در آخر همه اين آيه نازل شد : * ( و اتقوا يوما ترجعون فيه الى الله ) * . [ 4 ] ابن عباس گويد كه هر گاه جبرئيل وحى بر رسول خدا فرود مىآورد ، به او مىگفت : اين آيه را در فلان جاى فلان سوره بگذار . و چون » * ( اتقوا يوما ترجعون ) *

--> [ 1 ] ل : ص 42 . [ 2 ] س توبه ، ى 128 - 129 . [ 3 ] س مائده ، ى 3 . [ 4 ] س بقره ، ى 281 .